الدكتور فتح الله المحمدي ( نجارزادگان )
38
دوازده نكته در بررسى و ارزيابى ادله توسل ، شفاعت ، تبرك و زيارت ( فارسى )
( فاطر / 22 ) « و تو آن كسانى را كه در قبرهايند ، نمىتوانى شنواند [ چيزى به گوششان برسانى ] . » مىپردازد و مىگويد : « فسياق الآية يدل علي . . . إنّ من في القبور لا تقدر علي إسماعهم إسماعاً ينتفعون به و لم يَرِد سُبحانه إنّ أصحاب القبور لا يسمعون شيئاً البتة « 1 » . . . ؛ سياق آيه بر اين دلالت دارد كه به پيامبر صلى الله عليه و آله مىگويد آنان كه در گورهايند ، تو تواناى بر شنواندن آنان نيستى ، شنواندنى كه از آن بهره بَرند ، اما خداوند نخواسته بگويد اهل قبور هيچ چيزى نمىشنوند [ آنان مانند جمادات بى شعورند ] . » قرآن پيش از اين آيه ، مىفرمايد : « وَ ما يَسْتَوِي الْأَحْياءُ وَ لَا الْأَمْواتُ إِنَّ اللَّهَ يُسْمِعُ مَنْ يَشاءُ وَ ما أَنْتَ بِمُسْمِعٍ مَنْ فِي الْقُبُورِ » ( فاطر / 22 ) در آيات پيش از اين آيه نيز ، مىفرمايد : « وَ ما يَسْتَوِي الْأَعْمى وَ الْبَصِيرُ * وَ لَا الظُّلُماتُ وَ لَا النُّورُ * وَ لَا الظِّلُّ وَ لَا الْحَرُورُ » سپس مىفرمايد : « وَ ما يَسْتَوِي الْأَحْياءُ وَ لَا الْأَمْواتُ . . . » بنابراين ، بنا به گفتهى برخى از محققان « اين آيه كه مىگويد : تو كسانى را كه در قبرهايشان هستند نمىتوانى چيزى به گوششان برسانى » در مقام بيانِ تمثيل ديگرى براى مؤمنان است كه رساتر از تمثيل اوّلى است ؛ به همين دليل فعل « ما يَسْتَوِي » را در اين آيات تكرار كرده آنگاه خداوند فرموده : « إِنَّ اللَّهَ يُسْمِعُ مَنْ يَشاءُ » همانا خداوند
--> ( 1 ) - ابن قيم جوزيه ، الروح : ص 60 59 .